Statek kosmiczny Starship wrócił z orbity i został schwytany w powietrzu przez ramiona wieży startowej w Teksasie. To pierwszy taki manewr z górnym stopniem rakiety, a inżynierowie uznają go za krok w stronę w pełni wielokrotnego użytku wielkich rakiet.
Jak wyglądało złapanie Starshipa
W sobotę po południu Starship, najwyższa i najpotężniejsza rakieta świata, zakończył lot trwający około 22,5 godziny, podczas którego okrążył Ziemię 14 razy. Konstrukcja ma 124 metry wysokości i ma w przyszłości latać na Księżyc oraz Marsa. Statek wyłonił się spod grubej warstwy chmur nad bazą Starbase, przechylił się do pionu i powoli opadał w stronę wyrzutni numer 2.
Tam czekała wieża z ruchomymi ramionami, nazywana „Mechazilla”. Ramiona przypominają ogromne szczypce, a w komunikacji SpaceX bywają też nazywane „pałeczkami”. Złapały górny stopień w locie, gdy silniki wciąż pracowały. Statek zawisł na ramionach i dopiero wtedy wyłączył napęd. Obserwujący start i lądowanie wybuchli radością.
Po wszystkim zespół obejrzał egzemplarz oznaczony jako Ship 42. Według wpisu Muska na platformie X statek wygląda świetnie, a wstępne oględziny nie wykazały problemów, także z osłoną termiczną. Administrator NASA Jared Isaacman ocenił: „To było niemal magiczne”.
Dlaczego powrót jest tak trudny
Powrót z orbity to jeden z najbardziej ryzykownych etapów lotu. Statek zmaga się z grawitacją i warunkami w atmosferze, których nie da się w pełni przewidzieć. Historia lotów kosmicznych zna wiele dramatycznych przykładów: Sputnik 1 spłonął przy wejściu w atmosferę, a załogowy Sojuz 1 w 1967 roku rozbił się, bo nie otworzyły się prawidłowo spadochrony. Prom Columbia rozpadł się podczas powrotu, zabijając siedmioro astronautów.
Dziś bezpieczeństwo jest znacznie większe, ale większość statków po wodowaniu lub lądowaniu nie nadaje się do ponownego użycia. SpaceX od października 2024 roku trzykrotnie złapało już człony startowe rakiety, czyli boostery. Dotąd nie udało się jednak złapać samego statku. Specjalistka z firmy Loft Orbital, Niharika Patel, zwraca uwagę, że całość odbywa się bez pilota, w pełni autonomicznie, a statek musi trafić w odpowiedni punkt, przetrwać ekstremalne nagrzewanie i wykonać precyzyjne manewry w bardzo wąskim oknie czasowym.
Co to zmienia dla kosmonautyki
SpaceX zdobyło pozycję lidera branży głównie dzięki obniżaniu kosztów lotów. Rakieta Falcon 9 wystartowała od 2010 roku około 700 razy. Jej pierwszy stopień można wykorzystać ponownie, ale drugi wciąż trafia do morza. Starship ma to zmienić: celem jest pełna odzyskiwalność zarówno boostera, jak i statku.
Jak tłumaczy Patel, w pełni wielokrotnego użytku pojazd można szybko przygotować do kolejnego lotu, co zwiększa częstotliwość startów i obniża ich cenę. Porównuje to do lotnictwa pasażerskiego, które stało się powszechne, gdy samoloty zaczęły latać wielokrotnie, z krótkimi przerwami między rejsami. Według niej to warunek dla kolejnej ery eksploracji: dużych konstelacji satelitów, infrastruktury w kosmosie i trwałej obecności ludzi na Księżycu i Marsie.
Co to oznacza dla Polski i Europy
Dla przeciętnego Polaka zmiany nie będą natychmiast widoczne. Jeśli jednak loty staną się tańsze, skorzystać mogą operatorzy satelitów i firmy z sektora kosmicznego, także europejskie, bo wynoszenie ładunków na orbitę to dla nich istotny koszt. Polska jest członkiem Europejskiej Agencji Kosmicznej, a krajowe firmy tworzą m.in. komponenty i usługi dla satelitów, więc tańszy dostęp do orbity mógłby poprawić ich warunki działania.
Warto zachować ostrożność. To pojedynczy udany manewr, a do regularnych, w pełni wielokrotnych lotów jest jeszcze daleko. Wiadomo natomiast, że NASA płaci miliardy dolarów za wersję Starshipa, która ma lądować astronautów na Księżycu jeszcze w tej dekadzie, więc sobotni test ma znaczenie także dla programów księżycowych.
Źródło: Al Jazeera – „‘Almost magic’ as SpaceX craft caught mid-air: Why it matters”
